Nói Lý – Hát Lý của người Cơ Tu

Nói lý - hát lý là loại hình nghệ thuật ứng khẩu, truyền khẩu rất độc đáo của người Cơ-tu. Đây được xem là nghệ thuật so tài giữa những người cao tuổi của các làng, giữa chủ nhà với khách, thậm chí được dùng trong giải quyết mâu thuẫn nội bộ cộng đồng.

Noi Ly – Hat Ly cua nguoi Co Tu hinh anh 1Già làng Cơlâu Blao hát lý. Ảnh: Khánh Nguyên

Nói lý - hát lý thường nhiều lớp nghĩa, ý càng sâu, kín đáo, đối thủ không còn “đấu” lại được thì càng chứng tỏ tài của người hát. Nói lý - hát lý thể hiện lối giao tiếp, ứng xử, biểu lộ tâm tư, tình cảm của cá nhân và cộng đồng.

Noi Ly – Hat Ly cua nguoi Co Tu hinh anh 2Các già làng ngồi hát lý, mở đầu câu chuyện. Ảnh: Khánh Nguyên

Theo ông Bh’riu Liếc, nguyên Bí thư Huyện ủy Tây Giang, trong nói lý - hát lý, người Cơ-tu dùng hình tượng ẩn dụ, theo kiểu ví cái này để hiểu nghĩa cái kia, hoàn toàn phụ thuộc vào tài ứng khẩu, khả năng, kinh nghiệm sống của từng cá nhân. Ngày nay, những người cao tuổi có năng khiếu vẫn còn lưu giữ nghệ thuật nói lý - hát lý và phổ biến trong những dịp tổ chức đám cưới, ăn mừng lúa mới, lễ ăn thề kết nghĩa anh em…

Noi Ly – Hat Ly cua nguoi Co Tu hinh anh 3Trong các lễ hội truyền thống, nói lý - hát lý hiện diện như một cuộc so tài giữa các già làng Cơ-tu. Ảnh: Khánh Nguyên

Được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia năm 2015, nghệ thuật nói lý - hát lý đã trở thành niềm tự hào của người Cơ-tu ở các huyện miền núi Quảng Nam.

Khánh Nguyên

Tin liên quan

Triển lãm và giới thiệu nghề đan lát của người Cơ Tu

Trong ngày 1 - 2/8, tại Hà Nội, họa sỹ Lê Thiết Cương, nhóm họa sỹ Gallery 39 phối hợp với Hiệp hội xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam (VietCraft), Tạp chí Tia Sáng và các tổ chức yêu văn hóa, nghề thủ công của đồng bào các dân tộc Việt Nam tổ chức "Triển lãm và giới thiệu nghề đan lát Cơ Tu".


ALăng Blêu - Người giữ lửa nghệ thuật điêu khắc Cơ Tu

Sống dưới chân đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào dân tộc Cơ Tu ở tỉnh Quảng Nam sở hữu nghệ thuật điêu khắc tượng gỗ truyền thống độc đáo. Trong từng tác phẩm của mình, với những họa tiết, hình khối, đường nét riêng, sinh động, mạnh mẽ và phóng khoáng, người Cơ Tu không chỉ muốn gửi gắm vào đó những tâm tư, tình cảm, đời sống văn hóa tinh thần của dân tộc mình mà còn muốn lưu giữ cho con cháu nghệ thuật điêu khắc độc đáo của dân tộc. Nghệ nhân ALăng Blêu ở thôn Gừng, thị trấn P’rao, huyện Đông Giang (Quảng Nam) là một người như thế. Anh được cộng đồng xem như là người giữ lửa nghệ thuật điêu khắc Cơ Tu.


Dân tộc Cơ Tu

Người Cơ Tu cư trú lâu đời ở miền núi tây bắc tỉnh Quảng Nam, tây nam tỉnh Thừa Thiên Huế, liền khoảnh với địa bàn phân bố tộc Cơ Tu bên Lào. Họ thuộc số cư dân cư trú lâu đời ở vùng Trường Sơn - Tây Nguyên.



Đề xuất