Độc đáo phong tục cưới hỏi của người Mã Liềng Hà Tĩnh

Độc đáo phong tục cưới hỏi của người Mã Liềng Hà Tĩnh
Tìm hiểu nhau qua tiếng đàn
 
Đôi lúc có khách đến chơi, ông bà lại mang đàn ra chơi để mọi người thưởng thức
Đôi lúc có khách đến chơi, ông bà lại mang đàn ra chơi để mọi người thưởng thức

Trong căn nhà sàn của ông Hồ Phượng và bà Hồ Thị Sen, bên cạnh chiếc radio đã cũ, còn có hai nhạc cụ cũng vừa được đưa ra để ngay ngắn trên chiếc bàn dưới chân cầu thang. Đó là chiếc đàn trơ bon và đàn môi. “Ngày xưa khi đi chơi với nhau, con trai thì thổi đàn môi, con gái đánh đàn trơ bon. Nghe thấy tiếng đàn là bắt đầu làm quen với nhau” - ông Phượng vừa kể, vừa đưa cây đàn môi nhỏ bằng ngón tay lên miệng thổi thử.

Tìm hiểu nhau qua tiếng đàn là phương thức độc đáo của trai bản, gái bản Rào Tre ngày trước. Cũng nhờ tiếng đàn ấy mà bao đôi tình nhân trong bản đã nên duyên vợ chồng. Đôi lúc, có vài đoàn khách đến thăm nhà, ông Phượng và bà Sen lại mang đàn ra chơi cho mọi người cùng thưởng thức.

Nghi lễ cưới hỏi truyền thống

Sinh ra và lớn lên ở bản Rào Tre, đến năm 2017, khi đã gần bước sang tuổi 30, chị Hồ Thị Kiên và anh Hồ Tình mới chính thức làm lễ cưới. Dù không còn tìm hiểu nhau qua tiếng đàn như thế hệ trước, tuy nhiên, các nghi lễ cưới hỏi vẫn giữ nét truyền thống.
 
Đám cưới của anh Hồ Tình và chị Hồ Thị Kiên diễn ra tháng 6/2017. Ảnh: Phạm Khắc Lanh
Đám cưới của anh Hồ Tình và chị Hồ Thị Kiên diễn ra tháng 6/2017. Ảnh: Phạm Khắc Lanh

Trước đám cưới, nhà trai phải mang một chai rượu, đĩa trầu cau và một bó chè sang nhà gái để thưa chuyện. Được gia đình nhà gái đồng ý, nhà trai trở về chuẩn bị cho lễ ăn hỏi. Phong tục cưới hỏi của người Mã Liềng quy định lễ vật ăn hỏi bao gồm: “Hai con lợn, một con gà, một chai rượu, một bộ quần áo, một cái nón, một bó chè, dao, rìu, đĩa trầu cau, đôi bát đựng canh, mười cái bát ăn cơm và hai cái nồi” - chị Kiên vừa kể, vừa nhẩm lại những món đồ trong lễ ăn hỏi của mình hơn một năm về trước. Bên cạnh đó, tùy theo số lượng khách mời, nhà gái có thể thách cưới thêm về số lượng và trọng lượng của các lễ vật.

Sau lễ ăn hỏi, đôi vợ chồng mới bước vào nghi lễ cưới. Mở đầu bằng lễ bắt bếp, rồi đến lễ ăn chung, lễ cúng ma nhà, ma rú. Gà và lợn là hai lễ vật không thể thiếu trong các nghi lễ trên. Đám cưới được tổ chức ở nhà gái 5 ngày 5 đêm, sang ngày thứ 6, hai gia đình tổ chức lễ giao dâu về nhà chồng. Sau lễ giao dâu, đôi vợ chồng trẻ ở lại nhà cha mẹ chồng 5 ngày 5 đêm, qua ngày thứ 6 trở lại nhà cha mẹ vợ làm lễ lại mặt rồi mới về nhà chồng, kết thúc đám cưới.
 
Mâm cúng ma nhà trong đám cưới truyền thống của người Mã Liềng. Ảnh: Phạm Khắc Lanh
Mâm cúng ma nhà trong đám cưới truyền thống của người Mã Liềng. Ảnh: Phạm Khắc Lanh

Giờ đây, các con của anh Tình và chị Kiên đang dần khôn lớn. Bao giờ điều kiện kinh tế cho phép, anh chị sẽ dự định tổ chức lễ cưới lần hai. Bởi theo quan niệm của người Mã Liềng, để cuộc sống hạnh phúc, gặp nhiều may mắn, đôi vợ chồng phải trải qua hai lần cưới. Lần một là lễ cưới vào, lần hai là lễ cưới ra. Nhưng đây không phải là quy định bắt buộc cho tất cả mọi người. “Sau lễ cưới lần một trên hai năm, nếu có đủ điều kiện vật chất, kinh tế, vợ chồng mới làm lễ cưới lần hai” – chị Kiên chia sẻ thêm.

Những giá trị cần được bảo tồn

Nghi lễ cưới hỏi của những người trong bản lấy nhau như anh Tình và chị Kiên đến bây giờ vẫn được tổ chức theo nghi lễ truyền thống. Tuy nhiên, do điều kiện sống phát triển, nhiều năm trở lại đây đã xuất hiện những đám cưới “ngoài bản” giữa người Mã Liềng và người Kinh nên việc tổ chức các nghi lễ cưới hỏi hiện nay đã có sự biến đổi. Bên cạnh việc giảm dần các nghi thức thờ cúng, còn xuất hiện thêm những hình thức tổ chức giống với đám cưới người Kinh như trang phục cưới, dựng rạp, thuê phông, màn, loa, máy, cỗ cưới…

Nhiều nét mang đậm bản sắc hôn nhân không còn được người Mã Liềng duy trì. Lễ vật cưới hỏi cũng có những sự biến đổi. Ngoài rượu, trầu, cau là những thứ không thể thiếu, trong một số đám cưới, các lễ vật truyền thống như lợn, gà, dao rìu, nồi… được thay thế bằng trà , thuốc lá, bánh kẹo… Các nghi lễ như bắt bếp, ăn chung, cúng ma nhà, ma rú cũng được bỏ qua, thay vào đó là những nghi thức giống với đám cưới hiện đại.
 
Một số đám cưới ngày nay có lễ vật thay đổi so với đám cưới truyền thống của người Mã Liềng
Một số đám cưới ngày nay có lễ vật thay đổi so với đám cưới truyền thống của người Mã Liềng

Trong Đề án Phát triển đồng bào dân tộc Chứt ở bản Rào Tre, xã Hương Liên, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2020, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã để ra các giải pháp để bảo tồn, phát triển các giá trị văn hóa truyền thống. Một trong số đó là giới thiệu, đưa nội dung văn hóa của đồng bào dân tộc Chứt vào giáo dục ở các trường học và các chương trình phát triển ở vùng miền núi; đồng thời, hỗ trợ, tạo điều kiện về vật chất, pháp lý để đồng bào bảo tồn, phát triển văn hóa dân tộc. Đó là một cách làm hay để lưu giữ và bảo tồn những giá trị văn hóa độc đáo của người Chứt nói chung và phong tục cưới hỏi nói riêng.
Theo baohatinh.vn

Có thể bạn quan tâm

Lễ ăn mừng đầu lúa mới của đồng bào Raglai

Lễ ăn mừng đầu lúa mới của đồng bào Raglai

Đồng bào Raglai sở hữu một kho tàng tri thức dân gian đồ sộ, từ sử thi, truyện cổ, dân ca đến luật tục… Không chỉ vậy, đồng bào còn lưu giữ nhiều lễ hội dân gian đặc sắc như Lễ ăn mừng đầu lúa mới, lễ bỏ mả, các nghi lễ vòng đời… Trong đó lễ ăn mừng đầu lúa mới đã được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, khẳng định gái trị văn hóa sâu sắc và vai trò quan trọng trong đời sống, tinh thần của cộng đồng người Ragalai.

Món cà đắng lòng gà bọc lá chuối của người Jrai

Món cà đắng lòng gà bọc lá chuối của người Jrai

Ẩm thực của người Jrai ở Gia Lai luôn độc đáo với những món ăn ngon, dân dã, đậm nét truyền thống. Trong số đó, món cà đắng lòng gà bọc lá chuối nổi bật như một biểu tượng của sự sáng tạo và gắn kết với thiên nhiên.

Vui Tết rừng với đồng bào Mông Nà Hẩu

Vui Tết rừng với đồng bào Mông Nà Hẩu

Đến hẹn lại lên, cứ vào ngày cuối cùng của tháng Giêng hằng năm, đồng bào dân tộc Mông ở xã Nà Hẩu, huyện Văn Yên (Yên Bái) nô nức hội tụ tại các điểm trung tâm bản để tổ chức Lễ Cúng rừng hay còn gọi Tết rừng.

Gìn giữ món bánh bạc đầu truyền thống của người Sán Dìu

Gìn giữ món bánh bạc đầu truyền thống của người Sán Dìu

Văn hóa ẩm thực của người Sán Dìu tại Quảng Ninh sở hữu những đặc trưng riêng, thể hiện sự khéo léo, tinh tế trong chế biến, phối hợp các thực phẩm. Một trong những món ăn đặc sắc đó là bánh bạc đầu đã trở thành đặc sản nổi tiếng. Thưởng thức các món bánh thơm ngon và tìm hiểu về văn hóa độc đáo của người Sán Dìu ở vùng cao Quảng Ninh là trải nghiệm đáng nhớ.

Tái hiện lễ Khai hạ của đồng bào dân tộc Mường

Tái hiện lễ Khai hạ của đồng bào dân tộc Mường

Nằm trong khuôn khổ các hoạt động của ngày hội " Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc" xuân Ất Tỵ 2025, tại làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), đồng bào dân tộc Mường đến từ tỉnh Hòa Bình đã tổ chức tái hiện lễ hội Khai hạ đặc sắc.

Nghi thức lễ hát múa ăn mừng dưới cây bông của đồng bào dân tộc Thái

Nghi thức lễ hát múa ăn mừng dưới cây bông của đồng bào dân tộc Thái

Nằm trong khuôn khổ các hoạt động của ngày hội “Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc” xuân Ất Tỵ 2025, tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) bà con đồng bào dân tộc Thái đến từ huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức tái hiện trích đoạn nghi thức lễ hát múa ăn mừng dưới cây bông (Kin Chiêng Boọc Mạy) đặc sắc.

Chiêm ngưỡng vẻ đẹp trang phục truyền thống của người Dao Thanh Y

Chiêm ngưỡng vẻ đẹp trang phục truyền thống của người Dao Thanh Y

Người Dao Thanh Y sinh sống trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh nhiều năm qua vẫn luôn giữ được bản sắc văn hóa riêng thông qua phong tục, tập quán hay nếp sinh hoạt hằng ngày và đặc sắc trong đó có bộ trang phục truyền thống của phụ nữ Dao Thanh Y là một di sản văn hóa độc đáo, mang đậm nét đặc trưng.

Lễ cúng rừng của người Mông nơi đại ngàn xanh Nà Hẩu

Lễ cúng rừng của người Mông nơi đại ngàn xanh Nà Hẩu

Đối với đồng bào dân tộc Mông ở xã Nà Hẩu (huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái), lễ cúng rừng hay còn gọi Tết rừng có từ khi tổ tiên di cư đến nơi đây lập làng, lập bản và trở thành bản sắc văn hóa, tín ngưỡng dân gian độc đáo riêng có.

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa

Ngày 5/2 (tức mùng 8 Tết Ất Tỵ), tại xã Phong Phú, huyện Tân Lạc (Hòa Bình) diễn ra Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường năm 2025. Đây là lễ hội dân gian truyền thống lớn nhất của dân tộc Mường, đồng thời trở thành nét sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng không thể thiếu trong dịp Tết đến, Xuân về của người Mường ở Hòa Bình. Lễ hội thu hút hàng nghìn người dân, du khách trong và ngoài tỉnh đến tham gia.

Gìn giữ nghề dệt thổ cẩm trang phục dân tộc Thái ở Điện Biên

Gìn giữ nghề dệt thổ cẩm trang phục dân tộc Thái ở Điện Biên

Cộng đồng người Thái là một trong ba dân tộc chiếm phần lớn dân số của tỉnh Điện Biên. Nghề dệt thổ cẩm trang phục truyền thống của dân tộc Thái dù đã từng đối mặt với nguy cơ mai một nhưng hiện vẫn được gìn giữ. Những nghệ nhân lớn tuổi vẫn bền bỉ truyền nghề cho thế hệ trẻ từng họa tiết, hoa văn đặc trưng mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Hội làng mừng Gươl mới của đồng bào Cơ-tu thôn Aró. Ảnh: Khánh Nguyên

Người Cơ-tu vui hội mừng Gươl mới

Với đồng bào Cơ-tu ở thôn Aró, xã Lăng, huyện Tây Giang (Quảng Nam), Gươl là không gian sinh hoạt chung, có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa tâm linh. Để chào mừng công trình trọng đại này, đồng bào Cơ-tu thường tổ chức lễ mừng Gươl mới, góp phần bảo tồn nét đẹp văn hóa cộng đồng.

Lễ sum họp của người M’nông

Lễ sum họp của người M’nông

Cứ từ 3 đến 5 năm, trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 3, khi mùa màng thu hoạch xong, đồng bào M’nông ở tỉnh Đắk Nông lại tổ chức lễ sum họp nhằm cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Gìn giữ nghệ thuật thêu, dệt thổ cẩm của người Dao Thanh Y

Gìn giữ nghệ thuật thêu, dệt thổ cẩm của người Dao Thanh Y

Nếu như người đàn ông đóng vai trụ cột trong đời sống của người Dao Thanh Y thì phụ nữ ở dân tộc này lại nắm giữ những giá trị không thể thay thế, là người nuôi dưỡng phát huy nguồn văn hóa truyền thống trong mỗi gia đình và rộng hơn là bản sắc của cả một dân tộc. Một trong những nét văn hóa của phụ nữ Dao Thanh Y ở thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh còn giữ lại được là nghệ thuật thêu, dệt thổ cẩm, thể hiện sự khéo léo, tài tình của phụ nữ.

Đồng bào Mông ở Sơn La rộn ràng đón Tết cổ truyền

Đồng bào Mông ở Sơn La rộn ràng đón Tết cổ truyền

Ở Sơn La, đồng bào Mông thường đón Tết cổ truyền (Nào Pê Chầu) sớm hơn Tết Nguyên đán 1 tháng, bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên để giữ gìn nét văn hóa truyền thống, giáo dục cho con cháu luôn hướng về cội nguồn.

Độc đáo canh gà rượu Bâu bổ dưỡng của người Dao Thanh Y

Độc đáo canh gà rượu Bâu bổ dưỡng của người Dao Thanh Y

Tại chân núi Yên Tử, cộng đồng người Dao Thanh Y tuy không quá đông nhưng bà con nơi đây vẫn duy trì sinh hoạt và phát huy được nét đẹp văn hóa đậm đà bản sắc, trở thành một phần không thể thiếu khi nói về những giá trị văn hóa phi vật thể của thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh.

Giữ lửa nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Mông trên đỉnh Hang Kia – Pà Cò

Giữ lửa nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Mông trên đỉnh Hang Kia – Pà Cò

Nằm trong vùng núi cao của huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình, xã Hang Kia và Pà Cò là nơi sinh sống của cộng đồng dân tộc Mông, một dân tộc có nền văn hóa lâu đời với những giá trị truyền thống đặc sắc. Trong đó, nghề dệt, thêu thổ cẩm là một phần quan trọng trong đời sống của người dân nơi đây.

Nét đẹp văn hóa trong trang phục của phụ nữ Hà Nhì

Nét đẹp văn hóa trong trang phục của phụ nữ Hà Nhì

Với sự tài hoa trong nghệ thuật thêu, can, ghép vải trên trang phục, người Hà Nhì đã tạo ra nét độc đáo riêng cho trang phục truyền thống của dân tộc mình, góp phần tạo nên sự đa dạng, phong phú trong bản sắc văn hóa các dân tộc tỉnh Điện Biên.

Kinh lá buông - “báu vật” của đồng bào Khmer An Giang

Kinh lá buông - “báu vật” của đồng bào Khmer An Giang

Là một trong Tam bảo của Phật giáo Nam Tông Khmer, kinh lá buông được xem như “báu vật” có giá trị đặc biệt trong đời sống tâm linh của đồng bào Khmer vùng Bảy núi An Giang. Kinh lá buông không chỉ là tài liệu ghi chép về các nghi lễ tôn giáo mà còn là kho tàng tri thức về văn học, y học, lịch pháp cũng như những câu chuyện dân gian phản ánh cuộc sống của cộng đồng.

Đặc sắc trang phục truyền thống của phụ nữ Pà Thẻn

Đặc sắc trang phục truyền thống của phụ nữ Pà Thẻn

Là dân tộc sống lâu đời trên vùng núi cao, người Pà Thẻn vẫn lưu giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống, đặc biệt là trang phục của phụ nữ với màu sắc, họa tiết hoa văn đặc trưng, tạo nên nét độc đáo riêng.

Đặc sắc lễ mừng cơm mới của đồng bào Mường ở Miền Đồi

Đặc sắc lễ mừng cơm mới của đồng bào Mường ở Miền Đồi

Lễ mừng cơm mới là một trong những nghi lễ truyền thống quan trọng và mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc của đồng bào dân tộc Mường. Đây là dịp để tạ ơn thần linh, tổ tiên đã ban cho một vụ mùa bội thu, đồng thời cũng là cơ hội để cộng đồng gắn kết, gìn giữ và phát huy bản sắc dân tộc.

Ẩm thực của người Ê-đê

Ẩm thực của người Ê-đê

Người Ê-đê trên Cao nguyên Đắk Lắk không chỉ có truyền thống văn hóa lâu đời mà còn có nền ẩm thực đặc sắc với những món ăn độc đáo, là sự hòa quyện của hương vị núi rừng. Ẩm thực của người Ê-đê là sự hòa trộn tinh tế của các loại thực phẩm sẵn có của địa phương, các loại thảo mộc, gia vị cùng phong cách nấu nướng và chế biến đặc biệt.