
Các thiếu nữ từ 13 tuổi có thể tham gia tập tục độc đáo này
Đây là một tập tục vô cùng lạ mà chỉ có ở người đồng bào Cơ Tu. Với người Cơ Tu, ngủ duông là dịp để những đôi trai gái chưa có gia đình có cơ hội tìm hiểu nhau về tính cách cũng như lối sống của mình. Già làng B’Ríu Pố (67 tuổi, thôn Arớh, xã Lăng, huyện Tây Giang, Quảng Nam) cho biết: “Vào khoảng tháng 9, tháng 10, khi mùa màng đã xong vụ, các kho trong làng đã chất đầy lúa, đầy ngô thì các nam thanh nữ tú trong làng được quyền chọn người mình thích để đi “ngủ duông”. Ngày trước theo quy định của người Cơ Tu mình thì 13 tuổi là được đi ngủ duông. Bây giờ theo luật hôn nhân của nhà nước thì con gái phải đủ 18 tuổi mới cho đi ngủ duông, chứ không được làm sai quy định của nhà nước”.

Các cánh rừng sâu thường đượcchọn làm địa điểm dựng nhà cho tục ngủ duông
Cũng theo già làng B’Ríu Pố, địa điểm các chàng trai Cơ Tu ưa thích để chọn làm nơi “ngủ duông” là những nơi cách thật xa bản làng, có thể nằm tít tận trong rừng sâu hoặc nằm sát bìa rừng. Thế nhưng, dù chàng trai chọn bất cứ vị trí nào để ngủ duông cũng cần phải thông báo cho già làng biết địa điểm mình chọn. Chọn được nơi ưng ý, các chàng trai sẽ bắt đầu tự mình đi kiếm những vật liệu cần thiết về để xây dựng “chốn riêng tư”. Nhiều chàng có điều kiện họ sẽ dựng căn nhà khá kiên cố với vật dụng đầy đủ như một ngôi nhà nhỏ trong buôn làng. Nhưng cũng có nhiều chàng trai chỉ chọn cách dựng nên một cái chòi tạm bợ bằng cây lá trong rừng kiếm được, song phải che mưa che nắng và mọi người không nhìn thấy.
Sau khi “nhà” đã xây xong, ban ngày các cặp “tình nhân” không ở đó mà về lại bản làng để làm việc, sinh hoạt chung trong cộng đồng. Khi mặt trời đã đi ngủ sau dãy núi các chàng trai sẽ chuẩn bị mọi thứ cần thiết lên đường đến đón các nàng về “tổ ấm” riêng của mình để tự do tìm hiểu. “Mặc dù ngủ chung với nhau trong một chòi nhỏ, sinh sống như vợ chồng nhưng các chàng trai chỉ được phép tâm sự, ăn uống cùng nhau, hôn vào môi và cao nhất là chỉ có thể sờ vào “bầu sữa” của các cô gái, ngoài ra không được làm chuyện gì đi quá giới hạn đã được quy đinh”, B’Ríu Pố cho biết.
Trong đêm trăng thanh gió mát, họ trao cho nhau những câu hát tiếng đàn để hòa quyện tâm hồn vào nhau, từ đó vun đắp tình cảm trong mỗi người. Nếu hợp nhau thì sau vài lần đi như vậy, họ có thể sẽ trở thành vợ chồng mãi mãi. Chính vì sự tự do nhưng không đi quá sự cho phép nên họ có thể “ngủ duông” với nhau từ vài ngày cho đến một tháng và thậm chí có thể làm điều đó với nhiều người con gái khác nhau trong làng, cho đến khi tìm được người con gái ưng cái bụng về làm vợ.
![]() |
Nếu nam thanh niên nào vi phạm tập tục trên thì phải cho người khiêng con lợn trắng đến tạ lỗi từng nhà |
PGS.TS Lê Đức Luận – Nhà nghiên cứu văn hóa cho biết: “Ngủ duông” còn gọi là “ngủ Mái”. Đây là một trong những tâp tục văn hóa tiền hôn nhân độc đáo của đồng bào Cơ Tu đang sinh sống tại khu vực miền núi ở nước ta. Suốt quá trình “ngủ duông”, có thể một hoặc nhiều đôi trai gái cùng lúc ngủ giao lưu, họ không giới hạn về thời gian mà chỉ cần kết quả tìm hiểu nhau có thành vợ thành chồng hay không mà thôi. Nét đặc biệt trong phong tục này là họ chỉ tâm tình dưới đêm trăng chứ không bao giờ có những chuyện đi quá giới hạn trên thân xác”.