“Hồn” dân tộc trong Tết Trung thu (Bài 1)

“Hồn” dân tộc trong Tết Trung thu (Bài 1)

Tết Trung thu - mùa Tết đoàn viên đang đến rất gần. Với trẻ nhỏ, các em thường mong đến Tết Trung thu để được rước đèn, phá cỗ đêm trăng, được cha mẹ mua cho đồ chơi mới. Người lớn cũng mong đến ngày Tết Trung thu để cùng gia đình, người thân quây quần, sum họp bên mâm cỗ đêm rằm.

Những năm gần đây, người dân có xu hướng tìm về với cội nguồn văn hóa truyền thống, bởi vậy, nhiều gia đình đã ưu tiên lựa chọn các sản phẩm Trung thu truyền thống. Từ bánh nướng, bánh dẻo truyền thống, cho đến các đồ chơi dân gian ngày càng được ưa chuộng bởi nhiều nhiều người mong muốn lưu giữ nét đẹp văn hóa dân tộc bằng chính những sản phẩm truyền thống mỗi dịp Trung thu.

Phóng viên TTXVN thực hiện chùm hai bài viết để phản ánh những câu chuyện hay về văn hóa truyền thống nhân dịp Tết Trung thu.

Bài 1: Lưu giữ nét đẹp văn hóa với bánh Trung thu truyền thống

Mùa Tết Trung thu, dù ít hay nhiều, hầu hết mỗi gia đình đều mua những chiếc bánh nướng, bánh dẻo thơm ngon về thắp hương tổ tiên, ông bà, sau đó cùng gia đình quây quần phá cỗ đêm trăng. Những năm gần đây, thị trường bánh Trung thu rất sôi động với đủ các chủng loại, mẫu mã, cả cả hàng ngoại nhập đắt tiền hay do các khách sạn lớn làm ra. Tuy nhiên, nhiều người tiêu dùng vẫn trung thành tìm đến cửa hàng bánh Trung thu truyền thống mang vị xưa.

“Hồn” dân tộc trong Tết Trung thu (Bài 1) ảnh 1Giới thiệu không gian gia đình Hà Nội đón Tết Trung thu tại Ngôi nhà di sản (số 87 Mã Mây, phường Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội). Ảnh: Thanh Tùng - TTXVN

Nhớ mãi hương vị bánh xưa

Hơn một tháng trước ngày Tết Trung thu, trên nhiều con phố lớn nhỏ ở Hà Nội, những gian hàng bánh Trung Thu được dựng lên san sát, với đủ các thương hiệu như Kinh Đô, Hữu Nghị… Ở các đại lý bánh kẹo, bánh Trung thu cũng được các chủ cửa hàng dành riêng cho một khu vực trưng bày. Các gian hàng giới thiệu và bán sản phẩm bánh Trung thu mọc lên như nấm, nhưng lượng khách ghé mua bánh cũng không phải là nhiều.

Trong khi đó, ở những hàng bánh Trung thu truyền thống, đặc biệt là những thương hiệu có tiếng từ lâu đời, dù không quảng cáo rầm rộ, nhưng lượng khách đến mua hàng đông hơn nhiều như: bánh Bảo Phương, bánh bà Dần, bánh Phương Soát… Có nơi, khách phải xếp hàng cả tiếng đồng hồ mới mua được vài hộp bánh.

Chị Nguyễn Minh Phương (quận Hoàng Mai) cho biết, nhiều năm nay, mỗi mùa Tết Trung thu, chị đều mua bánh nướng, bánh dẻo truyền thống, làm thủ công để thắp hương gia tiên, làm quà biếu gia đình hai bên nội ngoại và tặng bạn bè thân thiết thay vì mua bánh sản xuất công nghiệp.

Chị Minh Phương chia sẻ, cuộc sống hiện đại ngày nay mỗi gia đình ít nhiều đều có điều kiện sống tốt hơn trước. Bánh Trung thu cũng không phải là mặt hàng hiếm hoi, khó mua như trước, các công ty bánh kẹo cho ra đời rất nhiều sản phẩm bánh từ bình dân đến cao cấp. Nhân bánh phong phú hơn, nhiều nơi còn sử dụng nguyên liệu cao cấp, đắt tiền để sản xuất. Nhiều người thích mua bánh này vì mẫu mã đẹp mắt, chất lượng tương đối đảm bảo, nhiều loại vị nhân để lựa chọn. Tuy nhiên, chị Phương lại không thích những chiếc bánh ấy lắm mà cứ nhớ mãi hương vị đặc biệt của bánh Trung thu truyền thống được ăn từ khi còn thơ bé, đặc biệt là vị bánh thập cẩm. Một chút đỏ của lạp xưởng, điểm vài hạt trắng trong của thịt mỡ, màu trắng ngà của mứt bí, thêm ít hạt vừng, vài sợi chỉ lá chanh thái nhỏ làm dậy hương thơm đặc trưng của nhân bánh. Khi nếm một miếng bánh Trung thu, cảm nhận vị béo bùi của thịt mỡ và bột dẻo, vị ngọt đậm đà của mứt bí, vị thơm ngon của lạp xưởng và vừng… khiến cho người ăn nhớ mãi không quên.

“Cho đến nay, dù đã trưởng thành và có gia đình, sự xuất hiện của nhiều loại bánh Trung thu mới, tôi vẫn giữ thói quen lựa chọn cho mình và gia đình những chiếc bánh truyền thống, bởi chúng gợi cho tôi nhớ đến ký ức vui vẻ của mùa Trung thu xưa”, chị Nguyễn Minh Phương nói.

“Hồn” dân tộc trong Tết Trung thu (Bài 1) ảnh 2Các em nhỏ được trải nghiệm làm bánh Trung thu truyền thống tại Ngôi nhà di sản (số 87 Mã Mây, phường Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội). Ảnh: Thanh Tùng - TTXVN

Kết nối yêu thương

Chị Thu Hằng (quận Long Biên), sinh ra và lớn lên ở đất cảng Hải Phòng, hiện đang sinh sống tại Hà Nội. Nhiều năm qua, mỗi mùa Trung thu đến, chị Hằng vẫn nhớ và giữ thói quen mua bánh truyền thống từ Hải Phòng để ăn cho đỡ nhớ quê.

Chị Thu Hằng kể: Ngày xưa, mỗi dịp Tết Trung thu, mẹ chị thường bày một mâm cỗ rất đẹp, trên mâm cỗ ấy có các loại quả theo mùa gồm na, nhãn, hồng, bưởi, chuối… Đặc biệt, mâm cỗ có thêm những chiếc bánh nướng, bánh dẻo truyền thống rất thơm ngon. Mỗi loại bánh đều có hương có vị đặc biệt khiến tôi nhớ đến tận bây giờ. Chính vì thế, dù Hà Nội có rất nhiều bánh Trung thu, nhưng năm nào chị cũng nhờ người nhà mua bánh Trung thu truyền thống từ Hải Phòng gửi lên để được thưởng thức hương vị bánh quê nhà mà không loại bánh nào khác có thể thay thế.

Bên cạnh việc lựa chọn mua bánh tại các cửa hàng, hiện nay, một số người thích tự làm bánh Trung thu theo phong cách truyền thống. Họ tham gia các khóa học làm bánh, hoặc học theo trên internet rồi tự mua nguyên liệu về làm bánh tại gia đình, vừa để sử dụng vừa để tặng người thân, bạn bè làm quà Trung thu. Một số người còn tranh thủ làm thêm để bán cho người quen, đồng nghiệp…

Nguyên liệu làm bánh có thể đặt mua trực tiếp tại các cửa hàng, hoặc mua online trên các trang mạng điện tử uy tín. Các nguyên liệu được bán theo các “gói combo” với các mức giá khác nhau. Ngoài nguyên liệu, các loại dụng cụ như khuôn bánh, khay đựng, bao bì, cán bột, lò nướng… đều có đầy đủ và đặt mua dễ dàng.

Chị Lan Anh (quận Cầu Giấy) chia sẻ, mấy năm gần đây, chị cũng lựa chọn tự làm bánh Trung thu tại nhà. Thực ra không phải vì tiếc tiền mua bánh, tính ra bánh tự làm còn có giá thành cao hơn mua nhưng chị coi đây là cách để xả stress sau những giờ làm việc căng thẳng. Thêm vào đó, các thành viên trong gia đình, nhất là các bạn nhỏ có thêm những trải nghiệm đặc biệt với các công đoạn làm bánh.

“Mỗi khi làm bánh, cả chồng và các con tôi đều tham gia làm cùng, không khí gia đình thêm hòa thuận, gắn kết vui vẻ. Đặc biệt, việc tự tay làm bánh Trung thu để tặng người thân khiến tôi cảm thấy rất ý nghĩa”, chị Lan Anh cho biết.

Dù trên thị trường có nhiều thương hiệu bánh Trung thu được sản xuất được sản xuất công nghiệp, mẫu mã đẹp mắt, nguyên liệu phong phú hơn hẳn bánh truyền thống, có những hộp bánh giá trị xa xỉ lên đến cả triệu đồng, nhưng thường loại này được mua để đem biếu, tặng, chứ ít người bỏ tiền mua để thưởng thức. Trong khi đó, những chiếc bánh dẻo, bánh nướng mang đậm hương vị Trung thu xưa đang ngày càng được ưa chuộng, như một sự tìm về và lan tỏa một nét độc đáo trong cội nguồn văn hóa truyền thống Việt Nam. (Xem tiếp Bài 2: Sự trở lại mạnh mẽ của đồ chơi truyền thống)

Phương Lan

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Khơi mạch nguồn tranh dân gian Làng Sình

Khơi mạch nguồn tranh dân gian Làng Sình

Từ khởi nguồn là loại tranh dùng để thờ cúng trong dân gian từ hơn 400 năm trước, tranh dân gian Làng Sình trải qua nhiều thăng trầm, đến nay vẫn có sức sống, chậm rãi hòa vào dòng chảy văn hóa dân gian vùng đất Huế.

Phát huy giá trị văn hóa Chăm Pa trên vùng đất Phú Yên

Phát huy giá trị văn hóa Chăm Pa trên vùng đất Phú Yên

Phù điêu Kala Núi Bà (Phú Yên) thuộc nền văn hóa Chăm Pa là một trong 33 hiện vật, nhóm hiện vật được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia theo Quyết định số 1712/QĐ-TTG ngày 31/12/2024. Để phát huy những giá trị văn hóa lịch sử này, tỉnh đã tăng cường công tác tuyên truyền, quảng bá; đồng thời tiếp tục nghiên cứu các hiện vật khác nhằm lưu giữ, tôn vinh giá trị văn hóa Chăm Pa trong dòng chảy lịch sử địa phương.

Các hoạt động tháng 4 với chủ đề “Sắc màu văn hoá các dân tộc Việt Nam” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Các hoạt động tháng 4 với chủ đề “Sắc màu văn hoá các dân tộc Việt Nam” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Từ ngày 1/4 đến ngày 4/5, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) sẽ diễn ra các hoạt động tháng 4 với chủ đề “Sắc màu văn hoá các dân tộc Việt Nam”. Các sự kiện văn hóa góp phần hưởng ứng tôn vinh Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4). Qua đó giới thiệu nét văn hóa, phong tục tập quán của đồng bào các dân tộc tại “Ngôi nhà chung” của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, góp phần quảng bá, bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của các dân tộc, tăng cường giao lưu giữa các dân tộc, đa dạng phong phú các hoạt động thu hút khách du lịch trong dịp nghỉ lễ.

Khánh thành nhà rông thôn Kon Leang

Khánh thành nhà rông thôn Kon Leang

Chiều 30/3, Công đoàn Văn phòng Trung ương Đảng phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam và Ủy ban nhân dân huyện Kon Plông (tỉnh Kon Tum) tổ chức Lễ khánh thành nhà rông thôn Kon Leang (thị trấn Măng Đen).

Bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống dân tộc thiểu số vùng Tây Nguyên trong trường học

Bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống dân tộc thiểu số vùng Tây Nguyên trong trường học

Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số vùng Tây Nguyên, những năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk đã tích cực phối hợp cùng ngành Văn hóa triển khai nhiều chương trình, giải pháp với các hoạt động đa dạng, phong phú, mang đến cho học sinh nhiều kiến thức về nét đẹp truyền thống, giúp các em biết trân trọng, giữ gìn và lan tỏa.

Phú Thọ sẽ có tháp Hùng Vương

Phú Thọ sẽ có tháp Hùng Vương

Tháp Hùng Vương là 1 trong 6 nhóm dự án quan trọng trong Quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích lịch sử Đền Hùng của tỉnh Phú Thọ đến năm 2025 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Ngày nay "Hầm bí mật in tài liệu của Ban Tuyên Huấn Hoa Vận" là di tích lịch sử thu hút du khách quốc tế đến tham quan, trải nghiệm tại thành phố Hồ Chí Minh.

"Địa chỉ đỏ" in báo cách mạng giữa lòng Sài Gòn

Trong kháng chiến chống Mỹ, hầm bí mật đặt tại ngôi nhà số 341/10 Gia Phú (quận 6, Thành phố Hồ Chí Minh) là nơi Ban Tuyên Huấn Hoa Vận in ấn tài liệu, Bản tin giải phóng tiếng Hoa của Ban Tuyên huấn Hoa vận, Đặc khu Sài Gòn-Chợ Lớn-Gia Định... với nhiều bài báo yêu nước, kêu gọi nhân dân xuống đường tranh đấu, ủng hộ cách mạng. Ngày nay, hầm in bí mật được công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Khánh Hòa: Triển lãm 50 năm thành tựu và phát triển 1975 - 2025

Khánh Hòa: Triển lãm 50 năm thành tựu và phát triển 1975 - 2025

Chiều 25/3, tại thành phố Nha Trang, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa tổ chức triển lãm ảnh "Khánh Hòa - 50 năm thành tựu và phát triển", nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng tỉnh Khánh Hòa (2/4/1975 - 2/4/2025) và 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025).

Trưng bày hơn 500 hiện vật chuyên đề “95 năm dưới cờ Đảng quang vinh”

Trưng bày hơn 500 hiện vật chuyên đề “95 năm dưới cờ Đảng quang vinh”

Chiều 25/3, tại Trung tâm Văn hóa Điện ảnh thành phố Huế, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế tổ chức khai mạc Trưng bày chuyên đề “95 năm dưới cờ Đảng quang vinh”, “Dấu ấn 50 năm - Huế vươn mình vào kỷ nguyên phát triển mới”, nhân kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng Huế (26/3/1975-26/3/2025).

Lễ ăn mừng đầu lúa mới của đồng bào Raglai

Lễ ăn mừng đầu lúa mới của đồng bào Raglai

Đồng bào Raglai sở hữu một kho tàng tri thức dân gian đồ sộ, từ sử thi, truyện cổ, dân ca đến luật tục… Không chỉ vậy, đồng bào còn lưu giữ nhiều lễ hội dân gian đặc sắc như Lễ ăn mừng đầu lúa mới, lễ bỏ mả, các nghi lễ vòng đời… Trong đó lễ ăn mừng đầu lúa mới đã được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, khẳng định gái trị văn hóa sâu sắc và vai trò quan trọng trong đời sống, tinh thần của cộng đồng người Ragalai.

Nghệ nhân người Bahnar Kriêm ở thôn Hà Ri giữ gìn nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc mình. Ảnh: Lê Phước Ngọc - TTXVN

Cơ hội mới cho nghề dệt thổ cẩm Hà Ri ở Bình Định

Dệt thổ cẩm Hà Ri, thôn Hà Ri, xã Vĩnh Hiệp, huyện Vĩnh Thạnh (Bình Định) vừa được UBND tỉnh Bình Định công nhận đạt chuẩn làng nghề theo quy định tại khoản 3, Điều 5 Nghị định số 52/2018-NĐ/CP của Chính phủ về phát triển ngành nghề nông thôn. Đây là tín hiệu vui và là “luồng sinh khí” mới giúp nghề dệt thổ cẩm tại địa phương vượt qua khó khăn, thách thức, nắm bắt cơ hội để duy trì bền vững, phát huy tối đa giá trị, bản sắc vốn có.

Những bước chân tri ân trên mảnh đất Vị Xuyên anh hùng

Những bước chân tri ân trên mảnh đất Vị Xuyên anh hùng

Ngày 22/3, Hiệp hội Du lịch tỉnh Hà Giang tổ chức chương trình trải nghiệm “Hành quân theo bước chân anh và Hành trình biên cương xanh” tại xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên. Chương trình thu hút hàng trăm cựu chiến binh, du khách từ nhiều tỉnh, thành phố và đoàn viên thanh niên. Tất cả khoác lên mình trang phục Bộ đội Cụ Hồ, cùng sống lại những ký ức hào hùng của một thời máu lửa, đồng thời thể hiện lòng tri ân với các Anh hùng Liệt sĩ đã hy sinh để bảo vệ từng tấc đất biên cương.

Nhà trình tường, di sản văn hóa người Mông ở Hà Giang

Nhà trình tường, di sản văn hóa người Mông ở Hà Giang

Những ngôi nhà trình tường với kiến trúc cổ truyền được coi là một nét văn hoá của người Mông ở vùng Cao nguyên đá ở Hà Giang. Theo quan niệm của họ, ngôi nhà trình tường truyền thống chính là thước đo đánh giá sự giàu có của mỗi gia đình, mỗi dòng họ, đây cũng là căn cứ để xác định đâu là người Mông cư trú lâu nhất vùng.

Thành phố Đà Lạt nhận 2 giải thưởng lớn trong Festival châu Á 2025

Thành phố Đà Lạt nhận 2 giải thưởng lớn trong Festival châu Á 2025

Theo ông Nguyễn Văn Sơn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Lạt (Lâm Đồng), tối 20/3, tại Hội nghị thượng đỉnh Festival toàn cầu năm 2025 tổ chức tại Trung tâm hội nghị HICO ở Gyeongju (Hàn Quốc), thành phố Đà Lạt vinh dự nhận cùng lúc 2 giải thưởng Festival châu Á 2025.

Kỷ lục gia sưu tập kỷ vật người Hoa ở Việt Nam

Kỷ lục gia sưu tập kỷ vật người Hoa ở Việt Nam

Anh Dương Rạch Sanh, ngụ ở quận 5 đang giữ hơn 2.500 kỷ vật của người Hoa ở TP. HCM là người đang xác lập kỷ lục Việt Nam: "Người sở hữu bộ sưu tập kỷ vật của người Hoa ở Việt Nam trước năm 1975 có số lượng nhiều nhất". Đây là bộ sưu tập lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc và mang dấu ấn quá trình hội nhập của cộng đồng người Hoa ở Sài Gòn - Chợ Lớn

 Khai hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam 2025

Khai hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam 2025

Tối 19/3, tại thành phố Châu Đốc, UBND tỉnh An Giang tổ chức Lễ đón Bằng UNESCO ghi danh “Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam” vào Danh sách Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và khai hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam năm 2025.

Bảo tồn, phát huy giá trị kiến trúc truyền thống gắn với phát triển du lịch tỉnh Bắc Kạn

Bảo tồn, phát huy giá trị kiến trúc truyền thống gắn với phát triển du lịch tỉnh Bắc Kạn

Hiện nay, ở Bắc Kạn có gần 9.300 công trình kiến trúc nhà ở truyền thống của các dân tộc Tày, Dao, Nùng, trong đó có 8.681 nhà sàn, 8 nhà trình tường, 605 nhà đất. Việc huy động nguồn lực để bảo tồn giá trị văn hóa, kiến trúc nhà ở truyền thống của các dân tộc đang được các địa phương chú trọng nhằm phát huy tiềm năng phát triển du lịch ở Bắc Kạn.

Nhiều hoạt động văn hóa tại Bắc Kạn trong tháng 4/2025

Nhiều hoạt động văn hóa tại Bắc Kạn trong tháng 4/2025

Chiều 18/3, UBND tỉnh Bắc Kạn thông tin, từ ngày 6/4 đến ngày 30/4, tỉnh sẽ tổ chức chuỗi các sự kiện văn hóa, với điểm nhấn "Tuần Văn hóa - Du lịch Bắc Kạn năm 2025" có chủ đề "Sông Cầu - Nơi ngọn nguồn hội tụ", quy mô các tỉnh, thành phố lưu vực sông Cầu: Bắc Kạn, Thái Nguyên, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hải Dương và thành phố Hà Nội.

Triển lãm "Hoàng Sa, Trường Sa - Tổ quốc nơi đầu sóng"

Triển lãm "Hoàng Sa, Trường Sa - Tổ quốc nơi đầu sóng"

Tại quân cảng Cam Ranh, Bộ tư lệnh Vùng 4 Hải quân phối hợp với Cục Chính trị Hải quân, CLB phóng viên ảnh Hà Nội, Trung tâm lưu trữ Quốc gia IV tổ chức lễ khai mạc triển lãm “Hoàng Sa, Trường Sa – Tổ quốc nơi đầu sóng” và “Hải quân nhân dân Việt Nam anh hùng – 70 năm hành trình giữ biển”. Đây là hoạt động nhân dịp 50 năm giải phóng Quần đảo Trường sa (29/4/1975) và 70 năm thành lập Hải quân Nhân dân Việt Nam (7/5/1955).