Vui tết Nào Pê Chầu cùng người Mông nơi rẻo cao Thẳm Phẩng

Vui tết Nào Pê Chầu cùng người Mông nơi rẻo cao Thẳm Phẩng
Trong tiết trời giá rét, vượt hàng chục ki-lô-mét đường đèo dốc, đồi núi, chúng tôi đến bản Thẳm Phẩng khi sương sớm còn phủ mờ trắng xóa trên mọi ngả đường và bản làng. Có dịp được hòa mình trong không khí Tết, chúng tôi thêm hiểu những nét văn hóa đặc sắc và cảm nhận sự ấm áp, nồng hậu của bà con nơi đây. 
 
Trẻ em trong bản được mặc áo mới và mẹ đưa đi chơi trong ngày tết. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN
Trẻ em trong bản được mặc áo mới và mẹ đưa đi chơi trong ngày tết.
Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN

Theo quan niệm của người Mông, mỗi tháng có 30 ngày đều đặn, ngày thứ 361 là ngày mồng 1 Tết. Tết của người Mông thường sớm hơn Tết Nguyên đán 1 tháng, tuy nhiên năm nay là năm nhuận nên sớm hơn 2 tháng. Ngày Tết của người Mông rơi vào ngày 1/11 âm lịch (tức ngày 18/12 dương lịch). 

Trong ngày 30 Tết (tức là 30/10 âm lịch), bà con trong bản nhộn nhịp với công việc quét dọn, trang hoàng nhà cửa và con đường dẫn về bản để chào đón năm mới. Công việc nương rẫy cũng tạm gác lại để dành thời gian cho gia đình, cho ngày Tết đoàn viên, ấm cúng. Các gia đình bắt đầu công việc giã bánh dày. Dịp Tết, nhà nào cũng cố gắng gói thật nhiều bánh, vừa để ăn, vừa để tặng bè bạn, du khách. Cơm cúng có thể thiếu thịt (đối với những nhà nghèo) nhưng không thể thiếu món bánh dày. Cơm nếp nấu dẻo được đổ ra cối và lập tức được giã nhuyễn vì giã lúc cơm còn nóng bánh sẽ dẻo, quyện bện, trắng ngần. Sau khi đàn ông giã bánh đến khi dẻo quánh thành một khối thì phụ nữ chia nhau, nhanh tay nặn thành từng chiếc nhỏ, tròn trịa và gói vào lá chuối. 
 
Giã bánh dày tại một gia đình trong bản trong ngày tết. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN
Giã bánh dày tại một gia đình trong bản trong ngày tết.
Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN

Ngày Tết của người Mông gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ thường diễn ra vào chiều tối ngày cuối cùng của năm và sáng sớm ngày đầu tiên của năm mới. Trước khi cúng tất niên, người Mông dùng một cành tre có lá làm quạt phất trần, nhà. Vừa quét, vừa khấn cầu cho nhà sang năm mới luôn khỏe mạnh, không ốm đau, bệnh tật.

Lễ vật cúng ngày Tết cũng khá đơn giản, trong nhà có bao nhiêu người sẽ chuẩn bị bấy nhiêu quả trứng gà, dựng lên trong một chính để chuẩn bị lễ cúng. Một thành viên trong gia đình tay cầm một đôi gà trống mái đứng bên cửa. Thầy mo cầm chiêng ra đứng ở cửa vừa gõ vừa khấn, chốc chốc lại ném thanh tre xuống đất coi như là ném hết mọi đau khổ, phiền muộn phiền để nhận về những may mắn. Thời gian khấn kéo dài khoảng 15 phút. 
 
Một nghi thức làm lý của đồng bào dân tộc Mông trong ngày Tết, cầu may mắn trong năm mới đến với các thành viên trong dòng họ. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN
Một nghi thức làm lý của đồng bào dân tộc Mông trong ngày Tết, cầu may mắn trong năm mới đến với các thành viên trong dòng họ. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN
Một trong nhưng lễ vật cúng trong ngày Tết của đồng bào dân tộc Mông. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN
 Một trong nhưng lễ vật cúng trong ngày Tết của đồng bào dân tộc Mông. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN

Nghi thức cúng tổ tiên, ông bà của đồng bào dân tộc Mông. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN
Nghi thức cúng tổ tiên, ông bà của đồng bào dân tộc Mông.
Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN

Mâm cơm cúng tổ tiên, ông bà của đồng bào dân tộc Mông. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN
Mâm cơm cúng tổ tiên, ông bà của đồng bào dân tộc Mông.
Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN

Nghi thức cúng rượu mời tổ tiên, ông bà của một trưởng họ trong bản. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN
Nghi thức cúng rượu mời tổ tiên, ông bà của một trưởng họ trong bản.
Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN

Đồng bào vui chơi thi đấu môn Tù lu trong ngày tết. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN
 Đồng bào vui chơi thi đấu môn Tù lu trong ngày tết.
Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN

Sau nghi thức khấn, thầy mo cắt tiết đôi gà để làm Tết. Mâm cỗ đơn giản là con gà trống, bát canh, bát cơm trắng; trong đó, chọn con gà trống to nhất và phải biết gáy, chủ nhà cắt tiết xong vặt một ít lông ở cổ dán lên bàn thờ. Bàn thờ của người Mông được đặt ở góc gian giữa nhà, phủ bằng lớp giấy gió màu trắng đục. 

Một nghi thức rất quan trọng trong ngày Tết của người Mông là đi lấy nước ở khe suối. Việc lấy nước thường diễn ra vào thời điểm sáng sớm đầu tiên của năm mới, sau khi gà cất tiếng gáy đầu tiên. Khi lấy nước phải thắp hương cạnh mó nước, cầu xin thần nước rồi múc một xô nước đầy xách về để dùng cho ngày đầu tiên của năm... 

Trong ngày đầu năm mới, các dòng họ, gia đình bắt đầu làm lý để cầu may cho năm mới. Trước sân nhà, gia chủ dựng một cây cao chừng 5m, một đầu chôn xuống đất và ngọn cây gác trên mái nhà. Trên ngọn cây buộc dây thừng quấn bằng lá cây rồi uốn dây theo vòng cung như một cái cổng. Tất các các thành viên trong gia đình đứng xếp hàng bên này cổng, người già tuổi nhất trong nhà tay cầm con gà trống vừa khua vừa khấn. Các thành viên lần lượt chui qua cái cổng, đàn ông 7 lần và phụ nữ 9 lần rồi vòng ngược lại cũng từng ấy lần. Theo quan niệm của người Mông, khi tất cả gia đình chui qua cái cổng này thì họ đã bỏ lại những điều không may của năm cũ và năm mới sẽ gặp nhiều may mắn. 
 
Một nghi thức làm lý của đồng bào dân tộc Mông trong ngày Tết, cầu may mắn trong năm mới đến với các thành viên trong dòng họ. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN
Một nghi thức làm lý của đồng bào dân tộc Mông trong ngày Tết, cầu may mắn trong năm mới đến với các thành viên trong dòng họ. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN

Người Mông quan niệm nếu Tết có khách lạ đến chơi thì cả năm đó gặp may mắn nên đón tiếp rất chu đáo. Trước khi khách ra về người Mông còn tặng quà là hai chiếc bánh dày tự tay làm ra. Nếu gia đình nào làm cỗ mà có nhiều khách lạ đến ăn Tết, gia chủ sẽ được bà con trong bản nể phục, kính trọng. 

Ngày Tết nơi đây, người già cho đến trẻ em, các chàng trai cô gái đều xúng xính trang phục dân tộc sặc sỡ. Cùng nhau hòa mình vào những tiếng khèn, tiếng sáo, điệu múa lời ca của cộng đồng dân tộc mình. Du khách và bà con bản làng vỗ tay tán thưởng theo từng tiếng nhạc và hò reo phấn khởi. 
 
Người dân và du khách thích thú xem trò chơi bịt mắt bắt lợn trong ngày Tết cổ truyền. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN
Người dân và du khách thích thú xem trò chơi bịt mắt bắt lợn trong ngày Tết cổ truyền. Ảnh: Phan Tuấn Anh- TTXVN

Sau phần giao lưu văn nghệ, các nam thanh nữ tú bắt đầu tham gia thi những trò chơi dân gian đặc sắc của người dân tộc như: ném pa pao, đánh tù lu, giã bánh dày, bịt mắt bắt lợn... Đặc biệt là trò chơi ném pa pao, những chàng trai cùng các thiếu nữ duyên dáng, đằm thắm trong bộ váy Mông đứng thành hai hàng cùng ném quả pao qua lại. Khi ném quả pao, họ đã dành cho nhau những ánh mắt yêu thương. Nếu “ưng cái bụng” thì họ khéo léo giấu tình cảm qua ánh mắt, nụ cười và giữ quả pao để sau đó tìm đến nhau... 

Ông Mùa Chù Dê, Bí thư Đảng ủy xã Nặm Lịch, huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên cho biết: Hiện nay đời sống kinh tế của bà con trong bản Thẳm Phẩng nói riêng và xã Nặm Lịch nói chung đã khá hơn nhiều. Bà con đầu tư phát triển chăn nuôi và trồng trọt nên đời sống ngày một nâng lên. Đối với người Mông, đến ngày Tết Nào Pê Chầu, mỗi gia đình đều có ít nhất một con lợn, một đôi gà để thờ cúng tổ tiên và làm đúng với bản sắc văn hóa của dân tộc.

Xuân Tư 
TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Khơi mạch nguồn tranh dân gian Làng Sình

Khơi mạch nguồn tranh dân gian Làng Sình

Từ khởi nguồn là loại tranh dùng để thờ cúng trong dân gian từ hơn 400 năm trước, tranh dân gian Làng Sình trải qua nhiều thăng trầm, đến nay vẫn có sức sống, chậm rãi hòa vào dòng chảy văn hóa dân gian vùng đất Huế.

Phát huy giá trị văn hóa Chăm Pa trên vùng đất Phú Yên

Phát huy giá trị văn hóa Chăm Pa trên vùng đất Phú Yên

Phù điêu Kala Núi Bà (Phú Yên) thuộc nền văn hóa Chăm Pa là một trong 33 hiện vật, nhóm hiện vật được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia theo Quyết định số 1712/QĐ-TTG ngày 31/12/2024. Để phát huy những giá trị văn hóa lịch sử này, tỉnh đã tăng cường công tác tuyên truyền, quảng bá; đồng thời tiếp tục nghiên cứu các hiện vật khác nhằm lưu giữ, tôn vinh giá trị văn hóa Chăm Pa trong dòng chảy lịch sử địa phương.

Các hoạt động tháng 4 với chủ đề “Sắc màu văn hoá các dân tộc Việt Nam” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Các hoạt động tháng 4 với chủ đề “Sắc màu văn hoá các dân tộc Việt Nam” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Từ ngày 1/4 đến ngày 4/5, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) sẽ diễn ra các hoạt động tháng 4 với chủ đề “Sắc màu văn hoá các dân tộc Việt Nam”. Các sự kiện văn hóa góp phần hưởng ứng tôn vinh Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4). Qua đó giới thiệu nét văn hóa, phong tục tập quán của đồng bào các dân tộc tại “Ngôi nhà chung” của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, góp phần quảng bá, bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của các dân tộc, tăng cường giao lưu giữa các dân tộc, đa dạng phong phú các hoạt động thu hút khách du lịch trong dịp nghỉ lễ.

Khánh thành nhà rông thôn Kon Leang

Khánh thành nhà rông thôn Kon Leang

Chiều 30/3, Công đoàn Văn phòng Trung ương Đảng phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam và Ủy ban nhân dân huyện Kon Plông (tỉnh Kon Tum) tổ chức Lễ khánh thành nhà rông thôn Kon Leang (thị trấn Măng Đen).

Bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống dân tộc thiểu số vùng Tây Nguyên trong trường học

Bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống dân tộc thiểu số vùng Tây Nguyên trong trường học

Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số vùng Tây Nguyên, những năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk đã tích cực phối hợp cùng ngành Văn hóa triển khai nhiều chương trình, giải pháp với các hoạt động đa dạng, phong phú, mang đến cho học sinh nhiều kiến thức về nét đẹp truyền thống, giúp các em biết trân trọng, giữ gìn và lan tỏa.

Phú Thọ sẽ có tháp Hùng Vương

Phú Thọ sẽ có tháp Hùng Vương

Tháp Hùng Vương là 1 trong 6 nhóm dự án quan trọng trong Quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích lịch sử Đền Hùng của tỉnh Phú Thọ đến năm 2025 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Ngày nay "Hầm bí mật in tài liệu của Ban Tuyên Huấn Hoa Vận" là di tích lịch sử thu hút du khách quốc tế đến tham quan, trải nghiệm tại thành phố Hồ Chí Minh.

"Địa chỉ đỏ" in báo cách mạng giữa lòng Sài Gòn

Trong kháng chiến chống Mỹ, hầm bí mật đặt tại ngôi nhà số 341/10 Gia Phú (quận 6, Thành phố Hồ Chí Minh) là nơi Ban Tuyên Huấn Hoa Vận in ấn tài liệu, Bản tin giải phóng tiếng Hoa của Ban Tuyên huấn Hoa vận, Đặc khu Sài Gòn-Chợ Lớn-Gia Định... với nhiều bài báo yêu nước, kêu gọi nhân dân xuống đường tranh đấu, ủng hộ cách mạng. Ngày nay, hầm in bí mật được công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Khánh Hòa: Triển lãm 50 năm thành tựu và phát triển 1975 - 2025

Khánh Hòa: Triển lãm 50 năm thành tựu và phát triển 1975 - 2025

Chiều 25/3, tại thành phố Nha Trang, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa tổ chức triển lãm ảnh "Khánh Hòa - 50 năm thành tựu và phát triển", nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng tỉnh Khánh Hòa (2/4/1975 - 2/4/2025) và 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025).

Trưng bày hơn 500 hiện vật chuyên đề “95 năm dưới cờ Đảng quang vinh”

Trưng bày hơn 500 hiện vật chuyên đề “95 năm dưới cờ Đảng quang vinh”

Chiều 25/3, tại Trung tâm Văn hóa Điện ảnh thành phố Huế, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế tổ chức khai mạc Trưng bày chuyên đề “95 năm dưới cờ Đảng quang vinh”, “Dấu ấn 50 năm - Huế vươn mình vào kỷ nguyên phát triển mới”, nhân kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng Huế (26/3/1975-26/3/2025).

Lễ ăn mừng đầu lúa mới của đồng bào Raglai

Lễ ăn mừng đầu lúa mới của đồng bào Raglai

Đồng bào Raglai sở hữu một kho tàng tri thức dân gian đồ sộ, từ sử thi, truyện cổ, dân ca đến luật tục… Không chỉ vậy, đồng bào còn lưu giữ nhiều lễ hội dân gian đặc sắc như Lễ ăn mừng đầu lúa mới, lễ bỏ mả, các nghi lễ vòng đời… Trong đó lễ ăn mừng đầu lúa mới đã được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, khẳng định gái trị văn hóa sâu sắc và vai trò quan trọng trong đời sống, tinh thần của cộng đồng người Ragalai.

Nghệ nhân người Bahnar Kriêm ở thôn Hà Ri giữ gìn nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc mình. Ảnh: Lê Phước Ngọc - TTXVN

Cơ hội mới cho nghề dệt thổ cẩm Hà Ri ở Bình Định

Dệt thổ cẩm Hà Ri, thôn Hà Ri, xã Vĩnh Hiệp, huyện Vĩnh Thạnh (Bình Định) vừa được UBND tỉnh Bình Định công nhận đạt chuẩn làng nghề theo quy định tại khoản 3, Điều 5 Nghị định số 52/2018-NĐ/CP của Chính phủ về phát triển ngành nghề nông thôn. Đây là tín hiệu vui và là “luồng sinh khí” mới giúp nghề dệt thổ cẩm tại địa phương vượt qua khó khăn, thách thức, nắm bắt cơ hội để duy trì bền vững, phát huy tối đa giá trị, bản sắc vốn có.

Những bước chân tri ân trên mảnh đất Vị Xuyên anh hùng

Những bước chân tri ân trên mảnh đất Vị Xuyên anh hùng

Ngày 22/3, Hiệp hội Du lịch tỉnh Hà Giang tổ chức chương trình trải nghiệm “Hành quân theo bước chân anh và Hành trình biên cương xanh” tại xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên. Chương trình thu hút hàng trăm cựu chiến binh, du khách từ nhiều tỉnh, thành phố và đoàn viên thanh niên. Tất cả khoác lên mình trang phục Bộ đội Cụ Hồ, cùng sống lại những ký ức hào hùng của một thời máu lửa, đồng thời thể hiện lòng tri ân với các Anh hùng Liệt sĩ đã hy sinh để bảo vệ từng tấc đất biên cương.

Nhà trình tường, di sản văn hóa người Mông ở Hà Giang

Nhà trình tường, di sản văn hóa người Mông ở Hà Giang

Những ngôi nhà trình tường với kiến trúc cổ truyền được coi là một nét văn hoá của người Mông ở vùng Cao nguyên đá ở Hà Giang. Theo quan niệm của họ, ngôi nhà trình tường truyền thống chính là thước đo đánh giá sự giàu có của mỗi gia đình, mỗi dòng họ, đây cũng là căn cứ để xác định đâu là người Mông cư trú lâu nhất vùng.

Thành phố Đà Lạt nhận 2 giải thưởng lớn trong Festival châu Á 2025

Thành phố Đà Lạt nhận 2 giải thưởng lớn trong Festival châu Á 2025

Theo ông Nguyễn Văn Sơn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Lạt (Lâm Đồng), tối 20/3, tại Hội nghị thượng đỉnh Festival toàn cầu năm 2025 tổ chức tại Trung tâm hội nghị HICO ở Gyeongju (Hàn Quốc), thành phố Đà Lạt vinh dự nhận cùng lúc 2 giải thưởng Festival châu Á 2025.

Kỷ lục gia sưu tập kỷ vật người Hoa ở Việt Nam

Kỷ lục gia sưu tập kỷ vật người Hoa ở Việt Nam

Anh Dương Rạch Sanh, ngụ ở quận 5 đang giữ hơn 2.500 kỷ vật của người Hoa ở TP. HCM là người đang xác lập kỷ lục Việt Nam: "Người sở hữu bộ sưu tập kỷ vật của người Hoa ở Việt Nam trước năm 1975 có số lượng nhiều nhất". Đây là bộ sưu tập lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc và mang dấu ấn quá trình hội nhập của cộng đồng người Hoa ở Sài Gòn - Chợ Lớn

 Khai hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam 2025

Khai hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam 2025

Tối 19/3, tại thành phố Châu Đốc, UBND tỉnh An Giang tổ chức Lễ đón Bằng UNESCO ghi danh “Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam” vào Danh sách Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và khai hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam năm 2025.

Bảo tồn, phát huy giá trị kiến trúc truyền thống gắn với phát triển du lịch tỉnh Bắc Kạn

Bảo tồn, phát huy giá trị kiến trúc truyền thống gắn với phát triển du lịch tỉnh Bắc Kạn

Hiện nay, ở Bắc Kạn có gần 9.300 công trình kiến trúc nhà ở truyền thống của các dân tộc Tày, Dao, Nùng, trong đó có 8.681 nhà sàn, 8 nhà trình tường, 605 nhà đất. Việc huy động nguồn lực để bảo tồn giá trị văn hóa, kiến trúc nhà ở truyền thống của các dân tộc đang được các địa phương chú trọng nhằm phát huy tiềm năng phát triển du lịch ở Bắc Kạn.

Nhiều hoạt động văn hóa tại Bắc Kạn trong tháng 4/2025

Nhiều hoạt động văn hóa tại Bắc Kạn trong tháng 4/2025

Chiều 18/3, UBND tỉnh Bắc Kạn thông tin, từ ngày 6/4 đến ngày 30/4, tỉnh sẽ tổ chức chuỗi các sự kiện văn hóa, với điểm nhấn "Tuần Văn hóa - Du lịch Bắc Kạn năm 2025" có chủ đề "Sông Cầu - Nơi ngọn nguồn hội tụ", quy mô các tỉnh, thành phố lưu vực sông Cầu: Bắc Kạn, Thái Nguyên, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hải Dương và thành phố Hà Nội.

Triển lãm "Hoàng Sa, Trường Sa - Tổ quốc nơi đầu sóng"

Triển lãm "Hoàng Sa, Trường Sa - Tổ quốc nơi đầu sóng"

Tại quân cảng Cam Ranh, Bộ tư lệnh Vùng 4 Hải quân phối hợp với Cục Chính trị Hải quân, CLB phóng viên ảnh Hà Nội, Trung tâm lưu trữ Quốc gia IV tổ chức lễ khai mạc triển lãm “Hoàng Sa, Trường Sa – Tổ quốc nơi đầu sóng” và “Hải quân nhân dân Việt Nam anh hùng – 70 năm hành trình giữ biển”. Đây là hoạt động nhân dịp 50 năm giải phóng Quần đảo Trường sa (29/4/1975) và 70 năm thành lập Hải quân Nhân dân Việt Nam (7/5/1955).