Thứ 5, 18/07/2019, 10:15 GMT+7
Tái hiện Tết nhảy của đồng bào người Dao quần chẹt
18:35, 13/02/2019
Nằm trong chuỗi các hoạt động của ngày hội "Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc" năm 2019, ngày 13/2/2019 (tức ngày mồng 9 Tết Kỷ Hợi), tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), đồng bào người Dao quần chẹt ở huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang đã tổ chức tái hiện Tết nhảy và nghi lễ Tết độc đáo của dân tộc mình.
Theo phong tục, đồng bào dân tộc Dao ăn Tết trước đồng bào Kinh nửa tháng và vui Tết đến hết Rằm tháng Giêng (15/1 âm lịch). Họ sửa sang, thay mới bàn thờ và làm bánh ống (gói bằng lá và cuộn chặt hai đầu) và làm bánh dầy.
 
Các thầy cúng được mời đến cúng trong Tết nhảy. Ảnh: Nam Sương 

Trong 1 năm, đồng bào Dao quần chẹt ăn rất nhiều Tết như Tết Nguyên tiêu (rằm tháng Giêng âm lịch), Tết Hàn thực (3/3 âm lịch), Tết Đoan ngọ (5/5 âm lịch), song Tết nhảy và Tết Nguyên đán vẫn là lớn nhất.

Tết nhảy là một trong những lễ tết có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống cộng đồng của đồng bào dân tộc Dao. Tết nhảy là một lễ hội tu bổ ban thờ định kỳ, nghi lễ tạ ơn tổ tiên và các vị thần.

Theo tục lệ, Tết nhảy chỉ tổ chức tại không gian "nhà cái" (nhà có ban thờ tổ) và cũng được coi như Tết chung của cả vùng thể hiện lòng thành kính, biết ơn, tri ân công đức của tổ tiên.

Thầy cúng thỉnh mời các vị thần và tổ tiên về thụ hưởng lễ vật và chứng giám lòng thành của con cháu. Ảnh: Hoàng Hải 

Tết nhảy thường được tổ chức vào khoảng thời gian từ mồng 1 đến 25 tháng Chạp và được cúng vào buổi sáng, thời gian diễn ra khoảng 3 ngày, 3 đêm.

Thầy cúng cùng các chàng trai dân tộc Dao xin thần linh để thực hiện nghi lễ của Tết nhảy. Ảnh: Hoàng Hải 

Khi thầy cúng đến nhà, chủ nhà mời ngồi, mời nước và hỏi thăm sức khỏe, nói với thầy cúng nhờ ông cúng hương hỏa tổng thần, Thượng đàn binh, Hạ đàn tượng, Bàn Vương thánh đế, Chủ trạch long thần, Tổng thể gia tiên, Cao chân đại đạo, Tiên đường Tứ phủ về bàn thờ, mời Hạ đàn binh sư phụ cho phép gia đình và dân làng mở lễ hội Tết nhảy.
Điệu múa bắt ba ba là điệu múa không thể thiếu trong Tết nhảy của đồng bào Dao. Ảnh: Nam Sương

Sau khi thỉnh mời các vị thần, thầy cúng sẽ hóa tiền vàng để dâng lên các cụ phù hộ độ trì cho con cháu, xóa tai ương, tai ách, bệnh tật, xua đuổi tà ma...

Các điệu múa trong Tết nhảy của đồng bào Dao đều thể hiện lòng biết ơn các vị thần và tổ tiên đã che chở, bảo vệ cho con cháu có cuộc sống bình yên. Ảnh: Hoàng Hải 

Trước khi làm lễ, thầy cúng sẽ tẩy uế đạo cụ như kiếm, chuông... để không bị uế tạp.

Sau đó, các thầy và các chàng trai sẽ nhảy múa theo một số bài. Múa bắt ba ba là bài múa không thể thiếu trong lễ Tết nhảy. Các động tác diễn tả hành động bắt ba ba đem mổ, băm, xào, nấu dâng cúng Bàn Vương, cầu Bàn Vương phù hộ đồ trì cho gia chủ, bản làng được bình yên, mùa màng tươi tốt. Múa kiếm với những động tác mở đường, dọn dẹp, quét đường, luyện binh, cưỡi phượng, cưỡi ngựa, đóng chuôi dao, mài dao. Đây là điệu múa thể hiện nghi lễ tạ ơn tổ tiên và các vị thần đã bảo vệ cuộc sống cho dân làng, dòng tộc, cầu xin tổ tiên phù hộ, che chở cho mọi thành viên được mạnh khỏe, làm ăn phát đạt.

Lễ vật trong nghi lễ cúng Bàn Vương. Ảnh: Hoàng Hải 
 
Thầy cúng thực hiện nghi lễ cúng Bàn Vương. Ảnh: Nam Sương
 

 
Thầy cúng rải gạo và hóa vàng mời Bàn Vương về chứng giám.
Ảnh: Nam Sương

Sau khi nhảy múa xong là Nghi lễ cúng Bàn Vương. Đồ lễ là một con lợn sống và mổ moi, hoa quả, trà. Thầy cúng rải gạo để mời âm binh, sau đó thầy cúng mời Bàn Vương về chứng giám buổi lễ.

Thầy cúng thực hiện nghi lễ cúng giao thừa của đồng bào Dao. Ảnh: Nam Sương

Lễ cúng giao thừa của người Dao quần chẹt có lễ vật gồm: hương, hoa, trà, quả, rượu... và 1 con gà sống được làm sạch lông được dâng lên tổ tiên, mong tổ tiên về thụ hưởng lễ vật và chứng giám tấm lòng thành của con cháu. Sau đó các gia đình đi mua nước giếng của trời để cúng tổ tiên trong ngày Tết với mong muốn cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi.

Lấy nước giếng trời để về cúng tổ tiên trong ngày Tết. Ảnh: Nam Sương
 
Nước giếng trời được dâng lên bàn thờ để cúng thần linh và tổ tiên.
Ảnh: Hoàng Hải 

 
1 phần thịt gà đã được luộc chín được dâng bàn thờ, phần còn lại con cháu bắt đầu thụ lộc. Ảnh: Hoàng Hải 

Sau khi hương đã cháy hết, gia chủ xin con gà sống để mang đi luộc, sau đó lại đặt một phần con gà đã luộc lên bà thờ và con cháu bắt đầu thụ lộc.


 
 Mọi người cùng nhau múa hát trong ngày lễ hội. Ảnh: Nam Sương 

Khi các gia đình cúng xong, mọi người bắt đầu đi chúc Tết nhau, cùng múa hát những điệu hát chúc mừng năm mới, mong những điều may mắn đến các gia đình.
Hoàng Hải

Ý kiến bạn đọc
Bình luận: