Tái hiện Lễ cúng Bàn Vương của đồng bào dân tộc Dao

Trong khuôn khổ các hoạt động văn hóa chào mừng ngày Giải phóng miền Nam 30/4 và Quốc tế Lao động 1/5, tại Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), đồng bào dân tộc Dao đỏ đến từ huyện Hoàng Su Phì (Hà Giang) đã tái hiện nghi Lễ cúng Bàn Vương truyền thống của dân tộc mình.

Trong tất cả các ngành Dao đều có một điểm chung trong tín ngưỡng, đó là tục thờ cúng Bàn Vương.

Tai hien Le cung Ban Vuong cua dong bao dan toc Dao hinh anh 1Mâm cúng Bàn Vương được chuẩn bị đầy đủ các lễ vật. Ảnh: Diễm Quỳnh

Theo truyền thuyết của đồng bào dân tộc Dao, “Bàn Vương” hay còn gọi là “Bàn Hồ”, tức là con "Long khuyển" mình dài ba thước, lông đen, vằn vàng, từ trên trời giáng xuống trần và được vua Bình Hoàng yêu quý. Một hôm, nhận được chiến thư của Cao Vương, trong khi chưa tìm ra phương cách giao chiến thì Bàn Vương xin được đi giết Cao Vương. Bàn Vương giết được Cao Vương và được vua Bình Hoàng gả cho cung nữ Cối Kê về sinh sống và sinh được 6 người con trai và 6 người con gái. Vua Bình Hoàng ban sắc cho con cháu Bàn Vương thành 12 họ: Bàn, Phàn, Mãn, Uyển, Đặng, Trần, Lương, Tống, Phượng, Đối, Lưu, Triệu và Bình Hoàng cấp Quá sơn bảng văn để họ phân tán đi sinh sống ở các nơi. Sau khi Bàn Vương gặp nạn và chết đi, đời đời con cháu tổ chức cúng tạ để tưởng nhớ vị vua anh hùng trong lòng dân tộc.  

Tai hien Le cung Ban Vuong cua dong bao dan toc Dao hinh anh 2Đồng bào Dao đỏ thực hiện nghi thức đón khách truyền thống để cùng tham gia lễ cúng Bàn Vương. Ảnh: Diễm Quỳnh

Lễ cúng Bàn Vương thường được tiến hành theo trình tự: Gia chủ mời ba thầy cúng. Thầy cúng thứ nhất gọi là thầy cả sẽ cúng trả hai lợn thần cho Bàn Vương và các đời tổ tiên; thầy cúng thứ hai sẽ cúng cầu khấn sức khỏe, thần lúa, thần chăn nuôi; thầy cúng thứ ba cúng trả các lễ vật cho các vị thần và các bậc tổ tiên gần.

Tai hien Le cung Ban Vuong cua dong bao dan toc Dao hinh anh 3Trước khi buổi lễ bắt đầu, thầy cúng thực hiện nghi lễ treo tranh. Ảnh: Diễm Quỳnh
Tai hien Le cung Ban Vuong cua dong bao dan toc Dao hinh anh 4Các thầy cúng tham gia buổi lễ với trang phục nhiều màu sắc và mang đậm tính truyền thống. Ảnh: Diễm Quỳnh
Tai hien Le cung Ban Vuong cua dong bao dan toc Dao hinh anh 5Thầy cúng thực hiện nghi lễ cúng Bàn Vương. Ảnh: Diễm Quỳnh
Tai hien Le cung Ban Vuong cua dong bao dan toc Dao hinh anh 6Các nghi thức cũng được thực hiện trang nghiêm, thể hiện lòng biết ơn vô hạn đối với tổ tiên. Ảnh: Diễm Quỳnh

Đúng ngày lành, giờ tốt, ba thầy cúng được mời đến nhà gia chủ làm lễ lập đàn cúng; treo hai bộ tranh Tam Thanh cạnh ban thờ tổ tiên (chỉ những người làm thầy cúng mới có bộ tranh này), làm phép tẩy uế, vẩy nước phép khắp nhà, làm phép trấn an, dán các bùa phép (viết bằng chữ Nôm Dao trên giấy bản) quanh nhà, rồi khấn mời ma Bàn Vương, tổ tiên và các thần cùng âm binh của các thầy về dự lễ chẩu đàng.

Trên đàn cúng, lễ vật gồm: một con lợn (lợn thần) đã mổ, gà trống, bánh dày, một túm gạo gói trong vải trắng (sài chiên), giấy bản cúng và 7 siên (vật khí để làm lễ của thầy cúng).

Ba thầy cúng và có thêm ba người đàn ông đứng tuổi ngồi vào hai ghế dài kê song song đối diện hai bên đàn cúng. Thầy cả trịnh trọng khấn, tế lễ, dâng lợn thần cho Bàn Vương, cầu mong Bàn Vương phù hộ cho con cháu trong gia đình và gia tộc. Sau đó, hai thầy phụ và ba người đàn ông lần lượt đọc những bài cúng kể về sự khai thiên lập địa, sự tích nạn hồng thủy, quá trình chuyển cư đầy gian truân của người Dao.

Tai hien Le cung Ban Vuong cua dong bao dan toc Dao hinh anh 7Thầy cúng đọc sách “Quá Sơn Bảng Văn” cho mọi người cùng nghe. Ảnh: Diễm Quỳnh
Tai hien Le cung Ban Vuong cua dong bao dan toc Dao hinh anh 8Các thầy cúng thực hiện điệu múa truyền thống gắn với các truyền thuyết của đồng bào dân tộc Dao. Ảnh: Diễm Quỳnh
Tai hien Le cung Ban Vuong cua dong bao dan toc Dao hinh anh 9Mọi người cùng mang lễ vật tới trước bàn thờ Bàn Vương nhằm bày tỏ lòng biết ơn đối với tổ tiên. Ảnh: Diễm Quỳnh

Sau khi cúng tế Bàn Vương, tổ tiên, các vị thần, thánh của gia chủ và gia tộc của gia chủ, các thầy cúng hóa tiền, vàng và làm lễ tiễn đưa Bàn Vương, tổ tiên, các vị thần, thánh về lại cõi âm.

Tai hien Le cung Ban Vuong cua dong bao dan toc Dao hinh anh 10 Thầy cúng đốt vàng mã để bày tỏ lòng biết ơn với các vị tổ tiên. Ảnh:Diễm Quỳnh

Lễ cúng Bàn Vương trước đây thường diễn ra trong 3 ngày 3 đêm, ngày nay được rút ngắn những vẫn giữ được sự linh thiêng và giá trị nhân văn.

Tai hien Le cung Ban Vuong cua dong bao dan toc Dao hinh anh 11 Cô gái người Dao đỏ xinh đẹp trong ngày lễ. Ảnh: Diễm Quỳnh

Người Dao coi việc thờ cúng Bàn Vương là một việc làm có liên quan đến vận mệnh của mỗi người, mỗi dòng họ và của cả dân tộc. Đây là nghi lễ mang đậm tính nhân văn, hướng con người luôn nhớ đến nguồn cội và luôn có tổ tiên là Bàn Vương linh thiêng phù hộ trong cuộc sống.

Nghi lễ này còn là sợi dây liên kết cộng đồng trong mối quan hệ dòng họ, làng bản.

Diễm Quỳnh

Tin liên quan

Lễ hội Bàn Vương - Nghi lễ đậm tính nhân văn của đồng bào Dao, Phú Thọ

Đát Chuối - ngọn núi thiêng của không chỉ đồng bào dân tộc Dao, xã Nga Hoàng (huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ) mà còn là điểm hẹn tâm linh của cộng đồng người Dao quần chẹt trong khu vực. Sau nhiều năm bị đứt quãng, năm nay, Lễ hội Bàn Vương được cộng đồng người Dao nơi đây phục dựng lại nhằm lưu giữ nguồn gốc lịch sử, văn hóa của dân tộc, thể hiện sự biết ơn với Sư Tổ Bàn Vương, người đã sinh ra 12 tộc họ người Dao ngày nay, đồng thời, cầu nguyện Sư Tổ Bàn Vương phù hộ cho một năm mưa thuận, gió hòa, mùa màng tốt tươi, con cháu đời đời ấm no, hạnh phúc.


Tái hiện Tết nhảy của đồng bào người Dao quần chẹt

Nằm trong chuỗi các hoạt động của ngày hội "Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc" năm 2019, ngày 13/2/2019 (tức ngày mồng 9 Tết Kỷ Hợi), tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), đồng bào người Dao quần chẹt ở huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang đã tổ chức tái hiện Tết nhảy và nghi lễ Tết độc đáo của dân tộc mình.



Đề xuất