Nobel 2021: Giải thưởng Vật lý tôn vinh các nghiên cứu đột phá về các hệ thống phức tạp từ khí hậu, nguyên tử tới hành tinh

Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển chiều 5/10 đã công bố chủ nhân giải thưởng Nobel Vật lý 2021, nhằm tôn vinh "những đóng góp đột phá của họ cho sự hiểu biết của giới khoa học về các hệ thống vật lý phức tạp".

Nobel 2021: Giai thuong Vat ly ton vinh cac nghien cuu dot pha ve cac he thong phuc tap tu khi hau, nguyen tu toi hanh tinh hinh anh 1Chân dung các nhà khoa học được vinh danh với giải Nobel Vật lý 2021 (từ trái sang): Giáo sư Syukuro Manabe, 90 tuổi, người Mỹ gốc Nhật Bản; Giáo sư Klaus Hasselmann, 90 tuổi, người Đức và Giáo sư Giorgio Parisi, 73 tuổi, người Italy. Ảnh: AFP/TTXVN

Những người được vinh danh là Giáo sư Syukuro Manabe (90 tuổi - người Mỹ gốc Nhật Bản) - hiện là nhà khí tượng học tại Đại học Princeton (Mỹ); Giáo sư Klaus Hasselmann (90 tuổi - người Đức) - hiện làm việc tại Viện Khí tượng Max Planck (Đức); và Giáo sư Giorgio Parisi (73 tuổi - người Italy) - hiện làm việc tại Đại học Rome Sapienza (Italy).

Cả ba nhà khoa học nêu trên đều được tôn vinh với những nghiên cứu về các hiện tượng hỗn loạn và có vẻ ngẫu nhiên. Tuyên bố của Viện hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển nêu rõ: "Các hệ thống phức tạp, đặc trưng bởi sự hỗn loạn và ngẫu nhiên, rất khó để nắm bắt. Giải Nobel Vật lý năm nay tôn vinh những phương pháp mới để mô tả và dự đoán hành vi dài hạn của chúng".

Nobel 2021: Giai thuong Vat ly ton vinh cac nghien cuu dot pha ve cac he thong phuc tap tu khi hau, nguyen tu toi hanh tinh hinh anh 2Giáo sư Klaus Hasselmann, người Đức, hiện làm việc tại Viện Khí tượng Max Planck, được vinh danh với giải Nobel Vật lý 2021. Ảnh: Getty Images/TTXVN
Nobel 2021: Giai thuong Vat ly ton vinh cac nghien cuu dot pha ve cac he thong phuc tap tu khi hau, nguyen tu toi hanh tinh hinh anh 3Nhà khí tượng học người Mỹ gốc Nhật Bản, Giáo sư Syukuro Manabe, được vinh danh với giải Nobel Vật lý 2021. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Hai nhà khoa học Syukuro Manabe và Klaus Hasselmann được đánh giá là những người đã đặt nền móng cho tri thức của nhân loại về khí hậu Trái Đất và tác động của con người, thông qua việc lập mô hình vật lý của khí hậu Trái Đất, định lượng độ biến động và dự đoán một cách đáng tin cậy về sự ấm lên toàn cầu.

Trong khi đó, nhà khoa học Giorgio Parisi được vinh danh nhờ những đóng góp mang tính đột phá về việc phát hiện sự ảnh hưởng lẫn nhau của các dao động và rối loạn trong những hệ thống vật lý từ quy mô nguyên tử đến hành tinh.

Kể từ khi nhà bác học Alfred Nobel lập ra giải thưởng Nobel năm 1901, đến nay đã có 115 giải Nobel Vật lý được trao, trong đó 47 chủ nhân giải thưởng được đứng tên một mình.

Nobel 2021: Giai thuong Vat ly ton vinh cac nghien cuu dot pha ve cac he thong phuc tap tu khi hau, nguyen tu toi hanh tinh hinh anh 4Giáo sư Giorgio Parisi, người Italy, hiện làm việc tại Đại học Rome Sapienza, được vinh danh với giải Nobel Vật lý 2021. Ảnh: ERC/TTXVN

Trong số những người đoạt giải Nobel Vật lý, chỉ có 4 nhà khoa học nữ là Marie Curie (năm 1903), Maria Goeppert-Mayer (1963), Donna Strickland (2018)và Andrea Ghez (2020). John Bardeen là học giả duy nhất hai lần đoạt giải Nobel Vật lý vào năm 1956 và 1972. Người đoạt giải trẻ nhất là Lawrence Bragg, ông nhận giải cùng cha mình vào năm 1915, khi mới 25 tuổi. Trong khi đó, người cao tuổi nhất đoạt giải thưởng danh giá này là Arthur Ashkin, đoạt giải năm 2018, khi 96 tuổi.

Năm ngoái, giải Nobel Vật lý thuộc về 3 nhà khoa học Roger Penrose (người Anh), Reinhard Genzel (người Đức) và Andrea Ghez (người Mỹ) với những đóng góp quan trọng trong lĩnh vực vật lý thiên văn và giúp giải mã những bí ẩn quan trọng trong vũ trụ, cụ thể là các nghiên cứu về hố đen và vật thể siêu nặng vô hình ở tâm dải ngân hà.

Thanh Phương

Tin liên quan

Giải Nobel Kinh tế 2020 được trao cho nghiên cứu về thuyết đấu giá

Theo thông báo của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển tại Stockholm chiều 12/10 (theo giờ Việt Nam), giải Nobel Kinh tế năm nay được trao cho 2 nhà kinh tế học người Mỹ gồm Paul R.Milgrom và Robert B.Winson với nghiên cứu về lý thuyết đấu giá và sáng tạo ra các hình thức đấu giá mới.


Giải Nobel Hòa bình 2020 tôn vinh Chương trình Lương thực thế giới

Chiều 9/10 (giờ Việt Nam), Ủy ban Nobel Na Uy tại Oslo đã quyết định trao giải Nobel Hòa bình 2020 cho Chương trình Lương thực thế giới (WFP) của Liên hợp quốc (LHQ), qua đó vinh danh những nỗ lực chống nạn đói, cũng như những đóng góp trong việc thúc đẩy hòa bình trên thế giới.


Giải Nobel Hóa học 2020 tôn vinh nghiên cứu về công nghệ chỉnh sửa gene

Giải Nobel Hóa học năm 2020 được Uỷ ban Nobel thuộc Viện Karolinska (Thụy Điển) công bố chiều 7/10 (theo giờ Việt Nam) thuộc về hai nhà hóa học nữ, gồm Emmanuelle Charpentier (Pháp) và Jennifer Anne Doudna (Mỹ), về phương pháp chỉnh sửa gene, giúp thay đổi "mật mã" của sự sống chỉ trong vài tuần.


Giải Nobel Vật lý 2020 tôn vinh các nghiên cứu về hố đen và vật thể siêu nặng không quan sát được ở tâm dải thiên hà

Giải Nobel Vật lý năm 2020 được Uỷ ban Nobel thuộc Viện Karolinska (Thụy Điển) công bố chiều 6/10 (theo giờ Việt Nam) thuộc về 3 nhà khoa học Roger Penrose (người Anh), Reinhard Genzel (người Đức) và Andrea Ghez (người Mỹ) với những đóng góp quan trọng trong lĩnh vực vật lý thiên văn và giúp giải mã những bí ẩn quan trọng trong vũ trụ.



Đề xuất